top of page
Yazarın fotoğrafıBerkay Vahapoglu

Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu Tedavisinde Kullanılan İlaçlar

Güncelleme tarihi: 12 Mar 2022

Yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk ve sosyal anksiyete bozukluğu gibi anksiyete bozuklukları toplumda sık görülen ve tedavide psikoterapinin yanında önemli oranda ilaç tedavisinin de kullanıldığı hastalıklardır. Peki bu hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar hakkında neler bilmek gerekir?


Anksiyete bozukluklarının tedavisinde veya belirtilerin giderilmesinde farklı gruplarda ilaçlar kullanılabilir.



1) Benzodiazepinler


Benzodiazepinlerin kaygı bozukluklarının tedavisinde kullanımındaki etkinliğine yönelik kanıtlar giderek azalmaktadır. Geçmişte sıklıkla kullanılan bu ilaçlar son yıllarda bağımlık riskinin yüksek olması ve uzun vadede hastalığın gidişatını iyileştirmediği gerekçesiyle daha az kullanılmaya başlanmıştır. Benzodiazepinlerin kaygı bozukluklarında az sayıdaki vakada ve kısa süreli kullanımları dışında kullanımı önerilmez.


Ülkemizde kullanılan benzodiazepinler;



diazepam (nervium)

Alprazolam (xanax, stabina)

Lorazepam (ativan)

Klonazepam (rivotril, rivoclon)

Diazepamdır (nervium, diazem).





alprazolam (xanax) bağımlılık riski yüksek bir benzodiazepindir
klonazepam












En sık görülen yan etkileri


Yan etkileri rahatsız edici olabilir. Doz azalatarak kesilmesi gereken ilaçlardır. Kesilme sırasında yoksunluk belirtilerine sebep olabilirler. Sık görülen yan etkileri;

  • Denge kaybı

  • Baş dönmesi ve unutkanlık gibi hafıza problemleri

  • Bulanık görme

  • Uyku hali

  • Bilinç bulanıklığı, seresemlik hissi

  • Fiziksel ve psikolojik bağımlılıktır.

Bu yan etkiler dışında bazı ilaçlarla kullanımı uygun değildir özellikle alkolle kullanımı ölümcül yan etkilere (solunum durması gibi) sebep olabilir.


Benzodiazepinler tek başına kaygı bozukluklarının tedavisinde kullanılmaz ve bu hastalıkları tedavi etmez

Benzodiazepinler kaygı bozukluklarının tedavisinde; kaygı belirtilerin şiddetli olması durumunda, tedavi edici özellikteki antidepresan veya anksiyete giderici ilaçların kullanılmaya başladığı dönemlerde tedaviye kısa süreli eklenebilirler.


 

2) Antidepresanlar


Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri (SSRI'lar)


Serotonin; ruh hali uyku iştah hafızayı etkileyebilen bir kimyasal aracıdır. SSRI grubu ilaçlar ise serotoninin sinir hücrelerindeki miktarını arttırırarak psikiyatrik hastalıklarda yarar sağlarlar. Kaygı bozukluklarında en sık kullanılan ilaçlardır.


Kaygı bozukluklarında kullanılan SSRI'lar


  • Sitalopram (cipram, citol..)

  • Essitalopram (cipralex, anzyl, secita, citoles, esmax..)

  • Sertralin (lustral, selectra, misol..)

  • Fluoksetin (prozac, zedprex, fulsac..)

  • Paroksetin (paxil, paxera..)

  • Fluvoksamin (faverin)



SSRI grubu ilaçların sık görülen yan etkileri


Çeşitli yan etkileri olsa da genellikle rahatsız edici düzeyde görülmezler. İlaç başlandıktan sonraki 1-2 haftalık dönemde mide bulantısı, iç sıkıntısı, huzursuzluk yapabilir. Bu yan etkiler genellikle geçici özelliktedir. Bunun yanında;

  • Baş ağrısı, baş dönmesi

  • Terleme

  • Uyku miktarında azalma veya artış

  • Mide bulantısı, ishal

  • Cinsel isteksizlik en sık görülen yan etkilerdendir.


Serotonin ve Noradrenalin Geri Alım İnhibitörleri (SNRI'lar)


SNRI grubu ilaçlar noradrenalin ve serotoninin sinir hücreleri arasındaki miktarını arttırarırılar. Major depresyon ve anksiyete bozuklukarında sıklıkla kullanılırlar.

Sık kullanılan SNRI grubu ilaçlar;


venelfaksin anksiyete bozukluklarında sıklıkla kullanılır
  • Duloksetin (cymbalta, duxet, duloxx..)


  • Venlefaksin (efexor, venegis, sulinex..)







SNRI grubu ilaçların sık görülen yan etkileri


  • Bulantı

  • Ağız kuruluğu

  • Baş ağrısı

  • Terleme

  • Cinsel isteksizlik

  • İştahta azalma veya artış

  • Kabızlık

  • Tansiyon artışı

  • Uyku miktarında azalma veya artıştır.


Trisiklik Antidepresanlar


Yan etkilerinin biraz daha fazla olması nedeniyle anksiyete bozukluklarının tedavisinde SSRI ve SNRI grubu ilaçlara göre daha az sıklıkta kullanılırlar. Ancak en az diğer antidepresanlar kadar tedavide etkinlik gösterirler.

  • Amitriptitlin (laroxyl)

  • Klomipramin (anafranil) ülkemizde en sık kullanılan trisiklik antidepresanlardır.


Trisiklik antidepresanların yan etkileri


  • Uyku hali, sersemlik hissi

  • İştah artışı

  • Göz içi basınçta artış (glokom hastalarında genellikle tercih edilmez)

  • Mesanede idrar birikimini arttırabilir (bu nedenle prostat büyümesi olanlarda ve mesane hastalıkları olanlarda dikkatli kullanılmalı)

  • Bulantı kusma kabızlık gibi sindirim sistemi yan etkileri en sık görülen yan etkilerdir.


 

3) Beta Blokörler


Beta blokörler genellikle kalp hastalıklarında kullanılsa da anksiyete bozukluklarında da tedaviye eklenebilir. Özellikle sosyal anksiyete bozukluğu ve performans anksiyetesinde sık kullanılır.


Kaygının yarattığı fiziksel belirtileri önlemek amacıyla dideral kullanılabilir.

Propranolol (dideral) kaygı bozukluklarında kullanılan bir beta blokördür. Kalp hastalığı olan hastalarda kardiyolojik muayene yapılmadan kullanılmaması gerekir.





Propranolol; anksiyete bozukluklarında görülen çarpıntı, titreme, tansiyon artışı, sıcaklık hissi gibi fiziksel belirtilerin önlenmesinde kullanılır.

Yan etkileri


Genellikle hafif şiddette yan etkilerdir. Kalp hastalığı ve astımı olanlarda dikkatli kullanılmalıdır. En sık yan etkileri;

  • Baş dönmesi

  • Tansiyon düşüklüğü

  • Bradikardidir (kalp atımında yavaşlama).


 

4) Antipsikotikler


Antpsikotikler psikotik bozukluklar ve bipolar bozukluk tedavilerinde yaygın olarak kullanılırlar. Anksiyete bozukluğunda ise birinci grup ilaçlar arasında önerilmezler. Ancak diğer tedavi seçeneklerine dirençli durumlarda veya eşlik eden depresyon mevcutsa bazı antipsikotiklerin kullanımı önerilmektedir. Bunlar;


Ketiapin uzatılmış salınımlı formu
  • Ketiapin XR (extended release-uzatılmış salınımlı); bu ilacın XR formunda olması yan etkilerin daha az görülmesini sağlar. Kaygı bozukluklarında en sık önerilen antipsikotiktir. XR formu baş dönmesi, uyku hali gibi yan etkileri daha az yaptığı için daha sık tercih edilir.



  • Ketiapin IR (ımmediate relase-çabuk salınımlı); ketiapin XR formuna göre uyku bozukluğu olan hastalarda daha sık tercih edilirler.

  • Olanzapin

  • Risperidon

  • Aripiprazoldür.

Antipsikotikler yan etkileri nedeniyle tedaviye dirençli durumlar dışında nadiren kullanılırlar. Psikotik bozukluklar ve bipolar bozuklukta yüksek dozlarda kullanılmaları gerekebilirken anksiyete bozukluklarında genellikle çok düşük dozlarda kullanlırlar;


ketiapin için 12,5-150 mg

risperidon için 0,25-2 mg

olanzapin için 2,5-5 mg

aripiprazol için 1-5 mg dozlarında genellikle etkinlikleri görülür.



En sık görülen yan etkileri;


  • Sersemlik hissi

  • Baş ağrısı

  • Konstipasyon (kabızlık)

  • Akatizi (bacaklarda hissedilen iç huzursuzluğu ve hareket etme isteği)

  • Distoni (bazı kas gruplarının kasılmasıyla oluşan hareket bozukluğu)

  • Psödoparkinsonizm (parkinson hastalarına benzer şekilde küçük adımla yürüme, mimiklerde azalma, hareketlerde yavaşlamayla seyreden bir tablo)

  • Titremedir.


Kimi zaman rahatsız edici yan etkiler olabilse de düşük dozlarda nadir görülür ve ilaç kesilmesi ile neredeyse tamamı kısa sürede düzelmektedir.



 

5) Buspiron


Buspiron (buspon) 15 ile 45 mg doz aralığında kullanılır.

Buspiron (buspon) kaygı giderci bir diğer ilaçtır. Etkileri nispeten uzun sürede ortaya çıkar (3-4 hafta). Günde 15 mg ve üzerindeki dozlarda tedavi edici etkisinin başlaması ve ülkemizde sadece 5 mg'lık formları bulunması nedenleriyle, etkili bir ilaç olmasına rağmen kullanımı fazla yaygınlaşamamıştır.

Son Yazılar

Hepsini Gör

10 Comments


huznun_isyani
Sep 22, 2024

Huzursuz bağirsak sendromu bağlı aurorix 600 mg kllaniyorum 300 sabah 300 akşam ek olarak doktor buspon 5 mg yazdı günde 3 defa ama buspon çok rahatsiz etti beni kullanamiyorum aurorix daha önce kullandığım bana iyi gelen ilaç ama tek başına yetmiyo yardımcı olurmusunuz

Like

Wolff29.selo29
Jun 12, 2024

Merhaba Arkadaşlar uzun yola çıkacağım elim ayağım titriyor Nervium iyi gelirmi ?

Like
kenanpistof61
Jul 25, 2024
Replying to

Bende çok aşırı titreme vardı bardağı tutamıyordum,nevriyum ve ditiral ile tedavi oldum

Like

onur özcan
onur özcan
Jun 09, 2024

Merhaba hocam, iç sıkıntım var, sürekli olarak düşünce halindeyim. Hayattan bir türlü zevk alamaz oldum. Yaptığım işten bile mutlu olamıyorum. Çok çabuk tepki veriyor ve çabuk sinirleniyorum. Eşim ile sürekli tartışma halindeyiz. Sakın kalmak istiyorum fakat bir laf söylediğinde kendimi tutamıyorum. Göğsümde sürekli bir daralma var. Ancak uyuduğum zaman bu düşüncelerden ve sıkıntılardan kurtulabiliyorum. Eşimi dinlemeye bile tahammül edemiyorum, her konuyu kestirip atıyorum. Oysa onun ile oturup dertleşmek istiyorum. Eşim bana " sürekli savunma halindesin diyor, hiç karşındakini dinlemiyorsun " diyor. Ne yapmalıyım bu durumdan kurtulmak için.

Like
Ayşegül Mert
Ayşegül Mert
Aug 19, 2024
Replying to

İzzet gullu hocanin videolarini tavsiye ederim

Like

Alpay Sungur
Alpay Sungur
May 17, 2024

hocam xanaxla kesin alkol alınmamalımı solunum durması olur yazılmış ben bu xanax yüzünden tatillerde alkol alamıyorum ve çok zoruma giidyor 2,5 mg günde 4 senedir kullanıyorum ancak yarılanma ömrü 12 saat geçince alkol alabiliyorum oda çok erken başlıyorum akşamı edemiyorum


Like

Önder Kamer
Önder Kamer
May 07, 2024

Merhaba hocam. Venlefaksin tek doz kullanımda, şiddetli ve düzensiz karp çarpıntısı, şeker yükselmesi yapar mı?

Like
bottom of page